روکش دندان یک پوشش محافظ است که روی دندان قرار میگیرد تا از دندانی که ضعیف، شکسته یا بهشدت ترمیم شده محافظت کند و شکل و عملکرد آن را تا حد امکان بازگرداند. روکش با لمینیت یا کامپوزیت یکی نیست و معمولاً زمانی مطرح میشود که بخش بیشتری از ساختار دندان از بین رفته و یک ترمیم سطحی برای محافظت از آن کافی نیست.
البته هر دندان آسیبدیدهای الزاماً به روکش نیاز ندارد. تشخیص این موضوع به مقدار بافت باقیمانده، وضعیت ریشه و لثه و نوع آسیب بستگی دارد.
روکش دندان دقیقاً چیست؟
روکش یا Dental Crown نوعی پوشش سفارشی است که برای قرار گرفتن روی بخش قابل مشاهده دندان ساخته میشود. هدف آن محافظت از ساختار باقیمانده دندان و بازگرداندن شکل، استحکام و عملکرد آن است.
برخلاف لمینیت که بیشتر برای اصلاح ظاهر سطح جلویی دندان استفاده میشود، روکش بخش بیشتری از دندان را در بر میگیرد و کاربرد آن میتواند کاملاً درمانی باشد. برای مثال، اگر دندانی بر اثر پوسیدگی شدید یا عصبکشی مقدار زیادی از بافت خود را از دست داده باشد، دندانپزشک ممکن است برای محافظت بیشتر، روکش را پیشنهاد کند.
چه زمانی به روکش دندان نیاز داریم؟
نیاز به روکش را نمیتوان فقط بر اساس ظاهر دندان مشخص کرد. با این حال، در شرایط زیر استفاده از آن بیشتر مطرح میشود:
１.دندان پس از عصبکشی ضعیف شده باشد
دندانی که عصبکشی شده و بخش زیادی از ساختار آن در اثر پوسیدگی یا درمان از دست رفته است، در برابر فشارهای جویدن آسیبپذیرتر میباشد. در چنین شرایطی، روکش میتواند برای محافظت از ساختار باقیمانده دندان استفاده شود.
البته هر دندان عصبکشیشدهای بهصورت خودکار به روکش نیاز ندارد و تصمیم نهایی باید بعد از بررسی مقدار بافت سالم دندان گرفته شود.
２.بخش زیادی از دندان شکسته باشد
اگر شکستگی به اندازهای باشد که ترمیم معمولی نتواند استحکام مناسبی ایجاد کند، روکش میتواند یکی از گزینههای درمانی باشد.
３.پوسیدگی بسیار زیاد باشد
وقتی پوسیدگی بخش زیادی از تاج دندان را از بین برده باشد، ممکن است قسمت باقیمانده دندان برای تحمل فشار جویدن کافی نباشد. در این شرایط، پس از درمان پوسیدگی، دندانپزشک میتواند درباره استفاده از روکش تصمیم بگیرد.
４.دندان ترمیم بزرگی داشته باشد
گاهی قسمت زیادی از دندان قبلاً با پرکردگی ترمیم شده و دیوارههای باقیمانده توان کافی برای تحمل فشار را ندارند. در این موارد، روکش میتواند از دندان و ترمیم آن محافظت بیشتری کند.
５.روکش قبلی دچار مشکل شده باشد
روکشها نیز دائمی و بدون نیاز به مراقبت نیستند. شکستگی، فرسودگی، تغییر وضعیت لثه یا ایجاد مشکل در دندان زیر روکش میتواند باعث شود نیاز به بررسی و در بعضی موارد تعویض روکش وجود داشته باشد.
آیا بعد از عصبکشی حتماً باید روکش کرد؟
این تصور که هر دندان عصبکشیشده حتماً باید روکش شود، درست نیست. دندانپزشک ابتدا مقدار ساختار باقیمانده، محل قرارگیری دندان و میزان فشاری که هنگام جویدن تحمل میکند را مورد بررسی قرار میدهد. دندانهای خلفی معمولاً فشار جویدن بیشتری تحمل میکنند و در صورت از دست رفتن مقدار زیادی از ساختارشان، احتمال نیاز به روکش بیشتر است.
بنابراین تصمیم درباره روکش باید بر اساس وضعیت واقعی همان دندان گرفته شود.
انواع روکش دندان
روکشها از مواد مختلفی ساخته میشوند و انتخاب گزینه مناسب به محل دندان، میزان استحکام مورد نیاز، شرایط دهان و اولویتهای زیبایی بستگی دارد. در جدول زیر أنواع روکش را معرفی کردهایم:
| نوع روکش | ویژگی اصلی | کاربرد معمول |
| زیرکونیا | استحکام بالا و ظاهر مناسب | دندانهای جلو و عقب |
| سرامیکی | ظاهر طبیعی و زیبایی بالا | بیشتر برای دندانهای قابل مشاهده |
| PFM | ترکیب فلز و سرامیک | گزینهای برای استفاده طولانی |
| فلزی | استحکام بالا | بیشتر برای دندانهای خلفی |
انتخاب جنس روکش بهتر است بعد از معاینه انجام شود؛ چراکه بهترین روکش برای همه افراد و همه دندانها یکسان نیست.
برای اینکه بدانید بهترین رنگ کامپوزیت دندان چیست، روی کلمه مربوطه کلیک کنید.
تفاوت روکش دندان با لمینیت و کامپوزیت چیست؟
این سه روش گاهی بهاشتباه به جای یکدیگر استفاده میشوند، در حالی که کاربردشان متفاوت است.
روکش دندان برای پوشاندن و محافظت از دندانی استفاده میشود که ساختار آن به اندازهای آسیب دیده یا ضعیف شده که به حمایت بیشتری نیاز دارد. لمینیت یک لایه نازک است که عمدتاً روی سطح جلویی دندان قرار میگیرد و بیشتر برای اصلاح رنگ، فرم و برخی ناهماهنگیهای ظاهری استفاده میشود.
کامپوزیت ونیر نیز بیشتر یک روش زیبایی برای تغییر فرم و ظاهر دندان است و معمولاً نقش محافظتی روکش را برای یک دندان بهشدت تخریبشده ندارد. بنابراین نمیتوان گفت یکی از این روشها همیشه بهتر از دیگری است؛ انتخاب روش به مشکل دندان و هدف درمان بستگی دارد.
برای آشنایی با بهترین نوع لمینت دندان کلیک کنید.
مراقبت از روکش دندان چگونه است؟
روکش جایگزین مراقبت از دندان طبیعی نبوده و دندان زیر روکش همچنان به رعایت بهداشت نیاز دارد. برای افزایش طول عمر روکش بایستی موارد زیر را انجام دهید:
- روزانه دندانها را بهطور منظم مسواک بزنید.
- تمیز کردن فضای بین دندانها را جدی بگیرید.
- از جویدن مواد بسیار سخت با دندان روکششده خودداری کنید.
- معاینات دورهای دندانپزشکی را انجام دهید.
- در صورت لق شدن، شکستن یا ایجاد درد و حساسیت غیرعادی، مراجعه به دندانپزشک را به تعویق نیندازید.
دکتر نجیبزادگان؛ ارائه خدمات روکش دندان
انتخاب روکش دندان باید بر اساس وضعیت واقعی دندان انجام شود؛ بهخصوص زمانی که دندان بهدلیل پوسیدگی گسترده، شکستگی یا عصبکشی بخش زیادی از ساختار خود را از دست داده باشد. در این شرایط، بررسی میزان بافت باقیمانده و شرایط دندان پیش از انتخاب نوع روکش اهمیت زیادی دارد.
در مجموعه دکتر نجیبزادگان، شرایط دندان ابتدا بررسی میشود تا مشخص شود آیا روکش بهترین گزینه درمانی است یا روش دیگری میتواند نتیجه مناسبتری ایجاد کند. در صورت نیاز به روکش، نوع مناسب آن نیز با توجه به محل دندان، وضعیت ساختار باقیمانده و نیازهای درمانی و زیبایی انتخاب خواهد شد.
اگر درباره نیاز به روکش دندان، نوع مناسب روکش یا تفاوت آن با لمینیت و کامپوزیت تردید دارید، میتوانید برای بررسی شرایط دندان و دریافت راهنمایی تخصصی روی کارت ویزیت مجازی کلیک کنید.
سوالات متداول
１.از کجا بفهمیم دندان به روکش نیاز دارد؟
اگر دندان عصبکشی شده، بخش زیادی از آن شکسته یا پوسیدگی زیاد دارد، ممکن است به روکش نیاز داشته باشد؛ تشخیص نهایی با معاینه دندانپزشک انجام میشود.
２.آیا روکش دندان درد دارد؟
خیر، آمادهسازی و نصب روکش با بیحسی انجام میشود. کمی حساسیت یا ناراحتی موقت بعد از درمان طبیعی است، اما درد شدید و مداوم نیاز به بررسی دارد.
３.قیمت روکش دندان به چه عواملی بستگی دارد؟
هزینه به جنس روکش، وضعیت دندان و لثه، میزان آسیب و درمانهای مورد نیاز قبل از روکش بستگی دارد و بدون معاینه نمیتوان قیمت دقیقی تعیین کرد.